‘आपली पीएमपीएमएल’ ॲपच्या तिकीट वैधतेवरून प्रवाशांत नाराजी

वाहतूक कोंडीमुळे वेळेत प्रवास पूर्ण न झाल्यास तिकीट अवैध; प्रवाशांचा दुहेरी फटका बसण्याची शक्यता

‘आपली पीएमपीएमएल’ ॲप तिकिटांच्या वैधतेवरून प्रवाशांत नाराजी

पुणे महानगर परिवहन महामंडळाचे (PMPML) 'आपली पीएमपीएमएल' मोबाईल ॲप लाखो प्रवाशांसाठी सोयीचे ठरले आहे. या ॲपद्वारे बसचे थेट स्थान (Live Location) पाहता येते, तसेच तिकीट आणि पासची खरेदीही करता येते. मात्र, ॲपद्वारे खरेदी केलेल्या तिकिटांसाठी वेळेची मर्यादा असल्याने अनेक प्रवासी त्रस्त आहेत. विशेषतः वाहतूक कोंडीमुळे निर्धारित वेळेत प्रवास पूर्ण न झाल्यास तिकीट अवैध ठरते, ज्यामुळे प्रवाशांना दुहेरी फटका बसत आहे. यामुळे ॲपची सुविधा त्रासदायक ठरत असल्याची भावना प्रवाशांमध्ये आहे.

पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड शहरासह पुणे महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाच्या (PMRDA) हद्दीत पीएमपीएल बससेवा पुरवते. मुंबईतील 'चलो' ॲपच्या धर्तीवर 'आपली पीएमपीएमएल' ॲप सुमारे दोन वर्षांपूर्वी सुरू करण्यात आले. ॲप सुरू झाल्यानंतर पहिल्या तीन दिवसांतच ५० हजारांहून अधिक नागरिकांनी ते डाउनलोड केले होते आणि सुमारे ६ हजार तिकिटेही त्याद्वारे काढण्यात आली होती.

ॲपचा वाढता वापर आणि समस्या

गेल्या वर्षभरात 'आपली पीएमपीएमएल' ॲपवरून तब्बल ४ कोटी ७ लाख ३० हजार २५ तिकिटे काढण्यात आली आहेत. दररोज सरासरी १ लाख ११ हजार ५८९ प्रवासी या ॲपद्वारे तिकीट खरेदी करत आहेत. ॲपमुळे प्रवाशांना बसचे थेट स्थान आणि थांब्यावर येण्याची अंदाजित वेळ कळते, ज्यामुळे वेळेचे नियोजन करणे सोपे होते. अनेक प्रवासी याचाच फायदा घेऊन ॲपद्वारे तिकीट काढण्यास प्राधान्य देत आहेत. परंतु, तिकिटांसाठी असलेली वेळेची मर्यादा अनेकदा गैरसोयीचे ठरते, विशेषतः शहरी भागातील वाहतूक कोंडीच्या समस्येमुळे नियोजित वेळेत प्रवास पूर्ण करणे कठीण होऊन बसते.

वाहतूक कोंडीमुळे प्रवाशांचे हाल

पिंपरी-चिंचवड शहरात वाहतूक कोंडीची समस्या दिवसेंदिवस विकोपाला जात आहे. विशेषतः सकाळी आणि सायंकाळच्या गर्दीच्या वेळी नागरिकांना तासन् तास वाहतूक कोंडीत अडकून पडावे लागते. अशा परिस्थितीत, पीएमपीएल बसने प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना ॲपवर काढलेल्या तिकिटावरील वैध वेळेत प्रवास पूर्ण करणे जवळपास अशक्य होते. ठराविक वेळेनंतर तिकीट अवैध ठरत असल्याने, प्रवाशांना पुन्हा नवीन तिकीट काढावे लागते किंवा दंड भरावा लागतो. अनेक प्रवाशांना तिकिटाच्या वैधतेच्या वेळेबद्दल पुरेशी माहिती नसल्याने, तिकीट तपासणीसाकडून पकडले गेल्यास दंड आकारला जातो, जो त्यांच्यासाठी आर्थिक भुर्दंड ठरतो.

या समस्येवर काही प्रवाशांनी नाराजी व्यक्त केली आहे. एका प्रवाशाने नाव न छापण्याच्या अटीवर सांगितले की, "मी दररोज कामावर जाण्यासाठी पीएमपीएल बस वापरतो. ॲप सोयीचे असले तरी, अनेकदा सिग्नलला किंवा अपघातामुळे वाहतूक कोंडी होते. त्यामुळे मला ठरलेल्या वेळेत बसस्थानकावर पोहोचता येत नाही. परिणामी, माझे तिकीट अवैध ठरते आणि मला पुन्हा पैसे मोजावे लागतात. प्रशासनाने यावर काहीतरी तोडगा काढायला हवा."

राजकीय आणि आर्थिक पैलू

पीएमपीएलचा वापर शहराच्या कनेक्टिव्हिटीसाठी महत्त्वाचा आहे. या ॲपवरील समस्यांमुळे प्रवाशांमध्ये नाराजी पसरत आहे, ज्याचा परिणाम आगामी काळात राजकीय दृष्ट्या देखील दिसून येऊ शकतो. विशेषतः, आगामी निवडणुकांमध्ये हा मुद्दा राजकीय पक्षांसाठी चर्चेचा विषय बनू शकतो. आर्थिक दृष्ट्या पाहिल्यास, एकाच प्रवासासाठी दोनदा तिकीट काढावे लागणे किंवा दंड भरणे, यामुळे सामान्य नागरिकांच्या खिशाला फटका बसतो. यातून पीएमपीएलच्या उत्पन्नावरही अप्रत्यक्ष परिणाम होऊ शकतो, कारण अनेक प्रवासी या गैरसोयीमुळे कदाचित तिकीट काढणे टाळू शकतात.

तंत्रज्ञान आणि मनोरंजन क्षेत्रातील संदेश

‘आपली पीएमपीएमएल’ ॲप हे तंत्रज्ञानाचा वापर नागरिकांच्या सोयीसाठी कसा करता येतो याचे एक उत्तम उदाहरण आहे. बसचे लाईव्ह लोकेशन, तिकीट बुकिंग यांसारख्या सुविधांमुळे दैनंदिन जीवन सुलभ होते. मात्र, या तंत्रज्ञानाची अंमलबजावणी करताना प्रत्यक्ष जमिनीवरील परिस्थितीचा (उदा. वाहतूक कोंडी) विचार न केल्यास, ते उपयुक्त ठरण्याऐवजी गैरसोयीचे ठरू शकते. मनोरंजनाच्या दृष्टिने पाहिल्यास, प्रवासाचा वेळ वाचल्यास लोकांना इतर मनोरंजक कामांसाठी वेळ मिळतो. परंतु, तिकीटच्या समस्येमुळे प्रवाशांना होणारा त्रास हा मनोरंजनाच्या संधी हिरावून घेणारा ठरतो.

क्रीडा आणि आरोग्य यांवरील परिणाम

वाहतूक कोंडीमुळे प्रवाशांना बसमध्ये अधिक वेळ घालवावा लागतो. याचा परिणाम त्यांच्या आरोग्यावर होऊ शकतो, कारण बंद बसमध्ये अधिक वेळ घालवणे आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकते. वेळेवर कामावर किंवा इतर ठिकाणी पोहोचू न शकल्यास तणाव वाढतो, जो आरोग्यासाठी चांगला नाही. तसेच, क्रीडा क्षेत्रातही याचा अप्रत्यक्ष परिणाम होतो. खेळाडू किंवा क्रीडाप्रेमींना वेळेवर सामन्यांसाठी किंवा सरावासाठी पोहोचणे कठीण झाल्यास त्यांच्या कामगिरीवर परिणाम होऊ शकतो.

जागतिक आणि स्थानिक संदर्भात समस्या

जगभरातील अनेक शहरे सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था सुधारण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर करत आहेत. मात्र, अनेकदा या तंत्रज्ञानाची अंमलबजावणी करताना स्थानिक आव्हाने दुर्लक्षित केली जातात. 'आपली पीएमपीएमएल' ॲपची समस्या हे त्याचेच एक उदाहरण आहे. पुण्यात वाहतूक कोंडी ही एक मोठी समस्या आहे आणि ॲप डिझाइन करताना याचा विचार व्हायला हवा होता. स्थानिक पातळीवर, पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडमधील नागरिकांसाठी पीएमपीएल ही एक जीवनरेखा आहे आणि अशा समस्यांमुळे लोकांचा प्रशासनावरील विश्वास कमी होऊ शकतो.

संभाव्य उपाययोजना

या समस्येवर तोडगा काढण्यासाठी पीएमपीएल प्रशासनाने काही पावले उचलणे आवश्यक आहे. वैध वेळेची मर्यादा वाढवणे किंवा वाहतूक कोंडीच्या वेळेनुसार वेळेत सूट देणे यासारखे पर्याय विचारात घेतले जाऊ शकतात. तसेच, ॲपमध्ये 'ट्रॅफिक डिले' (Traffic Delay) चा पर्याय समाविष्ट करता येईल, ज्यामुळे प्रवाशांना वाहतूक कोंडीमुळे उशीर झाल्यास तिकीट अवैध ठरणार नाही. तिकिटाच्या वैधतेबद्दल प्रवाशांमध्ये जनजागृती करणेही महत्त्वाचे आहे. या संदर्भात पीएमपीएलचे व्यवस्थापन संचालक श्री. चे रंजन म्हणाले, "आम्ही प्रवाशांच्या प्रतिक्रिया विचारात घेत आहोत आणि या समस्येवर लवकरात लवकर तोडगा काढण्याचा प्रयत्न करू."