पिंपरी-चिंचवडमध्ये 'जॉब'पेक्षा 'बिझनेस'ची क्रेझ वाढली; तरुणांचा स्वयंरोजगाराकडे कल

यंदा ७२ हजारांहून अधिक उद्योगांची नोंदणी, आर्थिक चक्र अधिक वेगाने फिरणार.

शहरामध्ये 'जॉब'पेक्षा 'बिझनेस'ची क्रेझ; तरुणांचा स्वयंरोजगाराकडे वाढता कल

शक्तीच्या नव्या दिशा उजळत आहेत

गेल्या काही वर्षांपासून पिंपरी-चिंचवड शहरात स्वयंरोजगाराचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या वाढले आहे. केवळ तरुणच नव्हे, तर महिलाही मोठ्या संख्येने पुढे येऊन स्वतःचे व्यवसाय सुरू करत आहेत. यामागे ऑनलाइन नोंदणी प्रक्रियेची सुलभता हे एक प्रमुख कारण आहे. महाराष्ट्र दुकाने व आस्थापना (नियमन) कायदा, १९४८ अंतर्गत 'शॉप अॅक्ट' परवाना मिळवणे आता अधिक सोपे झाले आहे. यामुळे छोटे व्यावसायिक आणि नवउद्योजक यांना कायदेशीर चौकटीत राहून व्यवसाय करणे शक्य झाले आहे. या वाढीमुळे शहराच्या आर्थिक विकासालाही गती मिळाली आहे.

याबाबत बोलताना एका नवीन स्टार्टअपचे संस्थापक, श्री. राजेश कुलकर्णी म्हणाले, "नोकरीच्या तुलनेत व्यवसायात अधिक स्वातंत्र्य आणि वाढीची संधी आहे. ऑनलाइन नोंदणी प्रक्रियेमुळे आमचे काम खूप सोपे झाले. आता आम्ही आमचे काम अधिकृतपणे आणि आत्मविश्वासाने करू शकतो." त्यांनी असेही नमूद केले की, अनेक तरुण आता नोकरीच्या सुरक्षिततेपेक्षा व्यवसायातील जोखीम स्वीकारायला तयार आहेत, कारण त्यांना त्यात अधिक समाधान आणि आर्थिक स्वातंत्र्य मिळते.

'शॉप अॅक्ट' परवान्याचे महत्त्व

व्यवसायांची दुकाने व आस्थापना कायद्यानुसार नोंदणी करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. 'शॉप अॅक्ट' परवाना मिळाल्यानंतर व्यवसायांना अनेक फायदे मिळतात. यामध्ये बँक कर्ज मिळवणे, विविध शासकीय योजनांचा लाभ घेणे, इतर आवश्यक परवाने प्राप्त करणे आणि प्रशासकीय कामांमध्ये सुलभता येणे यांसारख्या बाबींचा समावेश होतो. या कायदेशीर मान्यतेमुळे उद्योजकांना आपले भविष्य सुरक्षित करण्याची आणि व्यवसायाचा विस्तार करण्याची संधी मिळते. अनेकांनी आपले व्यवसाय अधिकृत चौकटीत आणण्यास प्राधान्य दिले आहे, ज्यामुळे त्यांची विश्वासार्हता वाढली आहे.

याविषयी बोलताना एका उद्योजिका, सौ. सुनीता पाटील यांनी सांगितले, "सुरुवातीला मला वाटते होते की कायदेशीर प्रक्रिया खूप किचकट असेल. पण ऑनलाइन नोंदणीमुळे ते खूप सोपे झाले. आता मला बँकेकडून कर्ज घेणे किंवा इतर सरकारी मदत मिळवणे खूप सोपे झाले आहे." या परवान्यांमुळे लहान व्यवसायांनाही मोठ्या उद्योगांप्रमाणे संधी मिळतात आणि ते अर्थव्यवस्थेत अधिक सक्रिय योगदान देऊ शकतात, असेही त्यांनी अधोरेखित केले.

वाढPandharya-Shahi तुलनेमध्ये

गेल्या वर्षी, म्हणजे २०२४ मध्ये, १ जानेवारी ते ३१ डिसेंबर या कालावधीत एकूण ७४,३१६ अर्ज प्राप्त झाले होते, ज्यापैकी ७३,८१३ जणांना 'शॉप अॅक्ट'चे दाखले देण्यात आले होते. या तुलनेत, २०२५ मध्ये आतापर्यंत (जानेवारी ते डिसेंबर) ७९,४६९ नोंदी झाल्या आहेत. याचा अर्थ, गेल्या वर्षाच्या तुलनेत यंदा ५,६५६ अधिक आस्थापनांची नोंदणी झाली आहे. ही वाढ स्वयंरोजगाराच्या वाढत्या लोकप्रियतेचे स्पष्ट संकेत देते. विशेषतः, सेवा क्षेत्र, लघु उद्योग आणि तंत्रज्ञानावर आधारित स्टार्टअप्समध्ये ही वाढ अधिक दिसून येत आहे.

इतर क्षेत्रांतील कल

व्यवसाय आणि स्वयंरोजगाराचा हा कल केवळ पारंपरिक क्षेत्रांपुरता मर्यादित नाही. तंत्रज्ञान, आरोग्यसेवा, शिक्षण, खाद्यपदार्थ आणि पर्यावरणपूरक उत्पादने यांसारख्या नवीन आणि उदयोन्मुख क्षेत्रांमध्येही तरुणाई मोठ्या प्रमाणात व्यवसाय सुरू करत आहे. ऑनलाइन प्लॅटफॉर्म आणि सोशल मीडियाच्या मदतीने हे तरुण आपले व्यवसाय अधिक लोकांपर्यंत पोहोचवत आहेत. अनेकजण घरबसल्या वस्तूंची निर्मिती करून किंवा सेवा पुरवून आर्थिक स्वातंत्र्य मिळवत आहेत.

या बदलांवर भाष्य करताना, एका स्थानिक अर्थतज्ज्ञ, डॉ. अविनाश जोशी म्हणाले, "शहरी तरुणाई पारंपरिक नोकरीच्या पलीकडे जाऊन सर्जनशील आणि नाविन्यपूर्ण उद्योगांमध्ये रस दाखवत आहे. डिजिटल युगामुळे माहिती आणि संसाधनांची उपलब्धता वाढली आहे, ज्यामुळे नवउद्योजकांना आपले पंख पसरवण्याची संधी मिळत आहे." हा बदल केवळ पिंपरी-चिंचवडपुरता मर्यादित नसून, देशभरातील शहरी भागात दिसून येत असल्याचेही त्यांनी सांगितले.

सरकारी योजना आणि समर्थन

स्वयंरोजगार आणि उद्योजकतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी सरकार विविध योजना राबवत आहे. 'प्रधानमंत्री मुद्रा योजना', 'स्टार्टअप इंडिया' आणि 'मेक इन इंडिया' यांसारख्या योजना नवउद्योजकांना आर्थिक सहाय्य आणि मार्गदर्शन पुरवतात. या योजनांमुळे तरुणांना कमी भांडवलात व्यवसाय सुरू करण्याची आणि वाढवण्याची संधी मिळत आहे. सरकारी पाठिंबा आणि सुलभ कायदेशीर प्रक्रिया यामुळे व्यवसायांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे.

स्थानिक प्रशासनाकडूनही उद्योजकांना मदत करण्यासाठी प्रयत्न केले जात आहेत. नवीन उद्योगांना परवानग्या मिळवणे सोपे व्हावे यासाठी 'सिंगल विंडो क्लिअरन्स' सारख्या सुविधा उपलब्ध केल्या जात आहेत. यामुळे उद्योजक आपली ऊर्जा व्यवसाय वाढवण्यावर केंद्रित करू शकतात, प्रशासकीय कामांमध्ये अडकून न पडता. या एकत्रित प्रयत्नांमुळे पिंपरी-चिंचवड हे शहर उद्योजकांसाठी एक उत्तम ठिकाण म्हणून उदयास येत आहे.