पिंपरी-चिंचवड महापालिकेत मोठा आर्थिक घोटाळा उघड

प्रा. रामकृष्ण मोरे प्रेक्षागृहाच्या भाडे वसुलीत ५० लाखांहून अधिकचा अपहार; १६ जणांवर कारवाईची प्रक्रिया...

पिंपरी-चिंचवड महापालिकेतील मोठा आर्थिक घोटाळा उघड; १६ जणांवर कारवाईची टांगती तलवार

पिंपरी-चिंचवड (दि. ०६ मार्च २०२६): पिंपरी-चिंचवड महापालिकेच्या एका प्रतिष्ठित प्रेक्षागृहात तब्बल ५० लाखांहून अधिक रकमेचा घोटाळा उघडकीस आल्याने खळबळ उडाली आहे. प्रा. रामकृष्ण मोरे प्रेक्षागृहाच्या भाडे आणि अनामत रकमेच्या वसुलीत झालेल्या अपहाराप्रकरणी १६ जणांवर कारवाईची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. उपमुख्यमंत्री तथा नगरविकास मंत्री एकनाथ शिंदे यांनी विधानसभेत आमदार शंकर जगताप यांनी उपस्थित केलेल्या तारांकित प्रश्नाला उत्तर देताना ही धक्कादायक माहिती दिली.

५० लाखांहून अधिकचा अपहार; काय आहे प्रकरण?

पिंपरी-चिंचवड महापालिकेच्या क्रीडा विभागामार्फत चालवल्या जाणाऱ्या चिंचवड येथील प्रा. रामकृष्ण मोरे प्रेक्षागृहाच्या आर्थिक व्यवहारांमध्ये मोठ्या प्रमाणात अनियमितता आढळून आली आहे. विशेषतः, सन २०१८-१९ ते २०२३-२४ या सहा वर्षांच्या कालावधीत प्रेक्षागृहातून मिळणारे भाडे आणि अनामत रकमेची योग्य वसुली झाली नाही, तसेच जमा झालेली रक्कम महापालिकेच्या तिजोरीत जमा न करता, काही अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांनी मिळून अपहार केल्याचा गंभीर आरोप आहे. सुरुवातीला ही रक्कम सुमारे २० लाख रुपये असल्याचे म्हटले जात होते, परंतु सखोल चौकशीअंती हा आकडा तब्बल ५० लाख ७० हजार ६२६ रुपयांपर्यंत पोहोचला आहे. या प्रकरणाची गंभीरता लक्षात घेता, यात क्रीडा विभागातील प्रशासन अधिकारी आणि १५ कर्मचाऱ्यांचा समावेश असल्याचे प्राथमिक तपासात निष्पन्न झाले आहे. या सर्व व्यक्तींवर आता कारवाईचा बडगा उगारला जाणार आहे.

आमदार शंकर जगताप यांनी विधानसभेत हा प्रश्न उपस्थित केला होता. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, महापालिकेच्या अखत्यारीत पाच नाट्यगृहे आणि प्रेक्षागृहे आहेत. मात्र, प्रा. रामकृष्ण मोरे प्रेक्षागृहाच्या व्यवस्थापनात गंभीर त्रुटी आढळून आल्या. सहा वर्षांच्या कालावधीतील कार्यक्रमांचे हिशेबच व्यवस्थित ठेवण्यात आले नव्हते. ऑगस्ट २०२३ मध्ये झालेल्या तपासणीत हा गैरव्यवहार उघडकीस आला. आर्थिक गैरव्यवहार रोखण्यासाठी वेळेवर धनादेश सादर न केल्याने पालिकेचे मोठे आर्थिक नुकसान झाले. या सर्व अनियमितता आणि अपहाराचा अहवाल क्रीडा विभागाने पुढील कारवाईसाठी प्रशासनाकडे पाठवला होता. तपासणीत ४२ लाख ६८ हजार २१५ रुपये वसूलपात्र तर ८ लाख ३ हजार ४११ रुपये आक्षेपाधीन ठेवण्यात आले होते. या पार्श्वभूमीवर, विधिमंडळाच्या अर्थसंकल्पीय अधिवेशनात हा मुद्दा ऐरणीवर आला.

उपमुख्यमंत्र्यांनी दिली कारवाईची ग्वाही

या गंभीर प्रकरणावर उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी विधानसभेत सविस्तर माहिती दिली. त्यांनी सांगितले की, लेखापरीक्षणादरम्यान प्रा. रामकृष्ण मोरे प्रेक्षागृहाच्या भाडे वसुली, अनामत रक्कम, पावत्या आणि इतर आकारात मोठी अनियमितता आढळून आली आहे. लेखापरीक्षण अहवालानुसार, २०१८-१९ ते २०२३-२४ या काळात प्रेक्षागृहातील भाडे वसुली आणि अनामत रकमेची नोंद व्यवस्थित ठेवली गेली नाही. पावत्यांची परस्पर विल्हेवाट लावण्यात आली, तसेच अनेक आर्थिक व्यवहारांची रक्कम महापालिकेच्या खजिन्यात जमाच झाली नसल्याचे अहवालात नमूद आहे. या संपूर्ण गैरव्यवहारात प्रेक्षागृहातील लिपिक, मुख्य लिपिक आणि प्रभारी व्यवस्थापक यांच्यावर ठपका ठेवण्यात आला आहे. या प्रकरणी आतापर्यंत एका लिपिकाला निलंबित करण्यात आले असून, त्याच्यावर विभागीय चौकशी सुरू आहे. इतर संबंधित कर्मचाऱ्यांच्या कार्यकाळाचा तपशील हजेरी पुस्तकाच्या आधारे निश्चित करण्यात येत आहे.

उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी स्पष्ट केले की, लेखापरीक्षण अहवालातील निष्कर्षांनुसार, संबंधित अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांना कारणे दाखवा नोटीस बजावण्यात आल्या असून, त्यांच्याकडून लेखी खुलासा मागवण्यात आला आहे. या प्रकरणाची सखोल चौकशी सुरू असून, दोषी आढळणाऱ्यांवर नियमानुसार कठोर कारवाई केली जाईल, अशी ग्वाही त्यांनी दिली. महापालिकेच्या मालमत्तांमधून मिळणारा महसूल हा जनतेचा पैसा आहे आणि तो अपहार करणाऱ्यांना सोडले जाणार नाही, असेही त्यांनी ठामपणे सांगितले.

राजकीय वर्तुळात खळबळ; दोषींवर कठोर कारवाईची मागणी

प्रा. रामकृष्ण मोरे प्रेक्षागृहातील ५० लाखांहून अधिकच्या अपहाराचे प्रकरण उघडकीस आल्यानंतर राजकीय वर्तुळातही मोठी खळबळ उडाली आहे. आमदार शंकर जगताप यांनी या प्रकरणाचा पाठपुरावा करत, केवळ एका लिपिकाच्या निलंबनावर न थांबता, यामागील सूत्रधार आणि सर्व जबाबदार अधिकाऱ्यांवर कठोर कारवाई करण्याची मागणी केली आहे. त्यांनी म्हटले की, “महापालिकेच्या तिजोरीवर डल्ला मारणाऱ्या एकाही दोषीला सोडले जाणार नाही. या अपहाराची संपूर्ण रक्कम व्याजासह वसूल झाली पाहिजे.” त्यांनी प्रशासनाच्या भूमिकेवरही प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले की, सहा वर्षांपासून सुरू असलेला हा गैरव्यवहार प्रशासनाच्या निदर्शनास कसा आला नाही? या प्रकरणाच्या चौकशीतून अनेक मोठे मासे गळाला लागण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

या घोटाळ्यामुळे पिंपरी-चिंचवड महापालिकेच्या कारभारावर पुन्हा एकदा प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. जनतेच्या पैशाचा अपहार करणारे अधिकारी आणि कर्मचारी यांच्यावर वेळीच कारवाई न झाल्यास, अशा घटनांना प्रोत्साहन मिळू शकते, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे. या प्रकरणाची पुढील चौकशी जसजशी पुढे जाईल, तसतसे यातील आणखी पैलू उघडकीस येण्याची शक्यता आहे. महापालिकेच्या महसुलाची सुरक्षा आणि पारदर्शकता सुनिश्चित करण्यासाठी प्रशासनाने कठोर पावले उचलणे आवश्यक असल्याचे मत नागरिकांकडून व्यक्त होत आहे.

इतर क्षेत्रांतील घडामोडींचा आढावा

राजकारण: विधानसभेत हा प्रश्न उपस्थित झाल्याने आणि त्यावर उपमुख्यमंत्र्यांनी कारवाईची ग्वाही दिल्याने राजकीय वर्तुळात चर्चांना उधाण आले आहे. आगामी काळात या प्रकरणाचा अधिक पाठपुरावा होण्याची शक्यता आहे.

अर्थव्यवस्था: महापालिकेसारख्या सार्वजनिक संस्थेतील आर्थिक अपहार हा अर्थव्यवस्थेसाठी चिंताजनक आहे. जनतेच्या पैशाचा अशा प्रकारे गैरवापर झाल्यास त्याचा अप्रत्यक्ष परिणाम सार्वजनिक सेवांवर होऊ शकतो.

तंत्रज्ञान: प्रेक्षागृहांसारख्या सार्वजनिक ठिकाणी ऑनलाइन तिकीट बुकिंग आणि पेमेंट सिस्टम लागू केल्यास अशा प्रकारच्या गैरव्यवहारांना आळा बसू शकतो. तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर करून व्यवहारांमध्ये अधिक पारदर्शकता आणता येईल.

आरोग्य: प्रेक्षागृहात अनेक सांस्कृतिक आणि सामाजिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. अशा ठिकाणी होणाऱ्या आर्थिक गैरव्यवहारांवर नियंत्रण ठेवणे हे सुशासनाचे लक्षण आहे, जे अप्रत्यक्षपणे सार्वजनिक सेवांच्या बळकटीकरणासाठी महत्त्वाचे ठरते.

क्रीडा: क्रीडा विभागामार्फत चालवल्या जाणाऱ्या या प्रेक्षागृहात झालेल्या गैरव्यवहारामुळे क्रीडा विभागाच्या प्रशासनावरही प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. क्रीडा सुविधा आणि मनोरंजनासाठी असलेल्या ठिकाणांचे व्यवस्थापन अधिक सक्षम करण्याची गरज आहे.

स्थानिक बातम्या: पिंपरी-चिंचवड शहराच्या विकासात प्रा. रामकृष्ण मोरे प्रेक्षागृहाचे मोठे योगदान आहे. अशा महत्त्वाच्या सार्वजनिक ठिकाणी होणारा आर्थिक घोटाळा शहराच्या प्रतिमेसाठीही चिंताजनक आहे. नागरिक या प्रकरणी प्रशासनाकडून त्वरित आणि कठोर कारवाईची अपेक्षा करत आहेत.